B O E K E N N I E U W S :

VOLWASSENEN

Er zijn voor jou

Claire vanden Abbeele
ISBN 9020957384
€ 12,95 uitg: Lannoo, Tielt, 2004, 206 pagina's

Omgaan met jonge mensen die rouwen.

Er zijn voor jou vestigt onze aandacht op de soorten van verdriet die we kunnen doormaken. Het omschrijft de rauwheid van rouw en hoe we kinderen en jonge mensen kunnen helpen met de verschillende rouwtaken. Het boek richt onze aandacht op gedrag dat 'normaal' is of 'ons zorgen' kan maken. We krijgen specifieke rouwadviezen als ouder of familielid en als begeleider in onze zorgvolle aandacht en voor onze manier van troosten. Het boek biedt heel bruikbare werkvormen, filmbesprekingen aan om als ouder, leerkracht of begeleider mee aan de slag te gaan, ook op momenten waarop verlies niet expliciet aan de orde is, maar we hen wel gevoelig willen maken voor dit aspect van het leven. En als er zich in de school een crisissituatie van verlies voordoet, geeft het boek uitvoerige, bruikbare scenario's met praktische aandachtspunten die het lerarenteam kan gebruiken als leidraad om te concretiseren in de eigen schoolsituatie.

Om alles wat er niet meer is

Monique van 't Erve & Riet Fiddelaers - Jaspers
ISBN 9789078434108
€ 17,90 uitg: Ten Have, Kampen - Averbode, 2008, 197 pagina's

Jongeren die achterblijven na zelfdoding.

Jaarlijks verliezen honderden Nederlandse en Vlaamse jongeren een naaste door zelfdoding. Ze blijven achter met vragen en voelen zich vaak boos en in de steek gelaten. Ook angst en schaamte spelen nogal eens een rol. Veel rouwende jongeren vinden het moeilijk hun kwetsbare kant te laten zien en over hun gevoelens te praten, waardoor ze verstrikt kunnen raken in hun eigen gedachten. In dit boek vertellen ze openhartig over wie zij verloren hebben en hoe ze de periode voor en na het overlijden hebben ervaren. Ze vullen hun verhalen aan met eigen tips en gedichten. Zo bieden ze zichzelf en andere jongeren handvatten om rouwen na zelfdoding beter bespreekbaar te maken.

"Het liefst zou ik schreeuwen: 'Kom terug!' Maar dat doe ik niet, want ik weet dat jij dat niet wilt."

Over leven en dood

Marja Baseler
ISBN 978-90-443-2494-5
€ 14,50 uitg: The house of books, 2010, 148 pagina's

Als er iemand doodgaat van wie je houdt.

Het verlies van een naaste is in ieders leven een ingrijpende gebeurtenis. Hoe kom je daar ooit overheen? Jongeren hebben het vaak extra moeilijk. Zij zitten in een fase van hun leven waarin al veel gebeurt. Meer dan bij kinderen en volwassenen hebben jongeren de neiging om voor pijn en verdriet weg te lopen en zich terug te trekken. Wat gebeurt er allemaal voorafgaande aan en tijdens een begrafenis en crematie? Hoe verloopt een rouwproces? Op deze, en vele andere vragen geeft dit boek antwoord. Ook andere culturen komen aan bod. Het geeft jonge mensen waardevolle tips om deze verdrietige periode in hun leven door te komen. De vele praktische oefeningen kunnen hen helpen om het afscheid te verwerken en weer te genieten van dingen.

Toch gaat dit boek vooral ook over het leven. Want de nabijheid van de dood kan maken dat je stilstaat bij wat in het leven écht belangrijk is.

Vingerafdruk van verdriet

Manu Keirse
ISBN 9789020980486
€ 12,95 uitg. Lannoo, Tielt, 2008, elfde druk, 93 pagina's

Woorden van bemoediging.

Een troostend geschenkboek over leven, over het emotionele leven van iemand die wordt geconfronteerd met het verlies van een dierbaar iemand. Het is niet bedoeld om in één keer uit te lezen, of om eenmaal te lezen en weg te leggen, maar om telkens weer ter hand te nemen.

Broederziel alleen?

Minke Weggemans
ISBN 9043511692
€ 16,50 uitg. Kok, Kampen, 2007, 159 pagina's

De dood van een broer of zus een plaats geven.

Het verlies van een broer of zus is biologisch gezien het meest dichtbije verlies: je had het zelf kunnen zijn. Toch wordt er weinig over gesproken of naar gevraagd. Marinus van den Berg noemt het onderschatte rouw. Maar het verlies van een broer of zus heeft gevolgen voor de rest van je leven, met name voor je relaties. Door het verlies niet te ontkennen, door te zien wie er weg is, ontdek je dat met je broer of zus ook een stukje van je eigen identiteit verloren is gegaan. Het proces dat daarop volgt nodigt je uit om op een nieuwe manier je plek in te nemen als broer of zus, en de broer of zus die overleden is een eigen plek te geven. Het boek wil een hulp zijn voor mensen die zich willen bezinnen op de vraag wat hun broer of zus voor hen betekent. En nog belangrijker: de vraag wat zij zelf willen betekenen als broer of zus, zowel binnen als buiten hun eigen familie.

Minke Weggemans studeerde o.a. Theologie en Sociaal Cultureel en Maatschappelijk Werk. Ze werkt als pastoraal therapeut, begeleidt gespreksgroepen, rouwgroepen en uitvaarten, en geeft lezingen en workshops. Ze is opgegroeid in een gezin van tien kinderen, waarvan er vijf overleden zijn.

Stapeltjesverdriet

Sabine Noten
ISBN 9789077179055
€ 16,95 uitg: In de Wolken, 2009, 102 pagina's

Stilstaan bij wat is.

Sabine Noten laat in Stapeltjesverdriet zien hoe groot de invloed kan zijn van zeer jong verlies. Op basis van dertig diepte-interviews met volwassen mannen en vrouwen die als (ongeboren) baby of kind (tot en met vier jaar) -en in hun latere leven nogmaals- een groot verlies meemaakten, laat de auteur zien wat jonge kinderen nodig hebben bij een verlies en geeft ze hier richtlijnen voor. Tevens beschrijft ze haar systemische manier van kijken en werken met stapeltjesverdriet.

Verlies door suicide

Marieke de Groot en Jos de Keijser
ISBN 9789025955779
€ 23,90 12,95 uitg: Ten Have, Baarn, 2008, 207 pagina's

Werkboek voor nabestaanden.

Dit boek biedt partners, ouders, kinderen, broers en zussen, vrienden, kennissen, mensen werkzaam in het onderwijs, pastoraal werkers, hulpverleners en vrijwilligers een kader waarin zij de reacties op een verlies door zelfdoding kunnen plaatsen. Achtergrondinformatie, voorbeelden van lotgenoten en praktische oefeningen geven nabestaanden handvatten om greep te krijgen op hun leven na het verlies. Uitgangspunt daarbij is de kracht die mensen in zich hebben om de gevolgen van ingrijpende gebeurtenissen positief te beinvloeden.

Marieke de Groot en Jos Keijser putten uit beider ervaring met het begeleiden van rouwenden en hun onderzoek naar de effectiviteit van hulp aan nabestaanden van suicide.

Relax Kids

Marneta Viegas
ISBN niet bekend € 14,40 uitg: Ankh-Hermes

Sprookjesmeditaties voor kinderen.

Wanneer kinderen gespannen zijn omdat ze iets meemaken dat hen verdrietig, bang of boos maakt zoals een overlijden van iemand die hen dierbaar is dan is het fijn als ze kunnen ontspannen. Het boek Relax Kids kan daarbij een helpende hand bieden. De auteur heeft ontspanningsoefeningen gemaakt op basis van sprookjes. Elke meditatie eindigt met een affirmatie zoals: ik ben bijzonder, ik heb alle vertrouwen etc.

Verdriet dat niet verdwijnt

Marinus van den Berg
ISBN niet bekend € 24,50 uitg: Ten Have Kampen

In dit breed opgezette boek volgt de auteur de levensloop van de mens en bespreekt zo de verliezen die iemand in zijn leven tegen kan komen. Het is geschreven voor ouders van overleden kinderen en met name de impact van de dood van een kind voor ouders, grootouders, broer en zus wordt besproken. Gelardeerd met persoonlijke teksten van Marinus en gedichten.

Waar heb ik dit aan verdiend?

Anselm Grün
ISBN niet bekend € 14,95

"Waar heb ik dit aan verdiend?" Deze vraag stellen mensen zichzelf wanneer zij worden geconfronteerd met ziekte, dood of natuurrampen. Grün beschrijft in dit boek hoe je kunt omgaan met concrete ervaringen van leed en verdriet. Hij laat zien hoe je leed kunt aanvaarden en leren begrijpen.

De uitvaartplanner

Carolien Harrems
ISBN niet bekend € 14,95

Weinig mensen durven openlijk te praten over hun wensen ten aanzien van hun eigen uitvaart of die van een dierbare. 'De uitvaartplanner' wil mensen aan het denken zetten vóórdat het zover is. Anderzijds biedt ze met praktische checklists nabestaanden houvast in de dagen tussen overlijden en uitvaart.

Voorbij de dood

Dolores Cannon
ISBN 90-807368-5-6 € 18,00

Dolores Cannon heeft 26 jaar lang door hypnose – onderzoek en reïncarnatietherapie informatie vergaard over de dood. In de herbeleving van de dood en van wat daarna kwam hadden honderden cliënten dezelfde soort ervaringen. Nieuw hierbij is dat het niet gaat om de zogenaamde bijna-dood-ervaringen (BDE) waarbij iemand op de drempel van de dood is geweest en terugkeert tot het leven, maar om dood-geweest-ervaringen, de herbelevng van een doodservaring uit een vorig leven.

Wat er gebeurt als we sterven

San Prania
ISBN 90-215-4319-2 € 29,50

De BDE (bijna-dood-ervaring) is een van de meest controversiële en raadselachtige fenomenen in de medische wetenschap. Sam Parnia is een van de weinige specialisten op dit terrein. Zijn eerste boek over dit onderwerp bevat nieuwe informatie en talloze wetenswaardigheden.

Ongeneeslijk optimistisch

Karel Glastra van Loon
ISBN 9026800164 € 12,50

Zijn columns uit tijdschrift Margriet zijn nu gebundeld. Het zijn korte openhartige verhalen over zijn leven als kankerpatiënt. Glastra van Loon was optimistisch, toch kwam het einde sneller dan gedacht. Zijn vrouw Karin schreef de laatste column.

Mijn opa en de kersenboom

Angela Nanetti
ISBN 9025108946 € 11,50

Tonino heeft vier grootouders. De ene opa en oma wonen in de stad boven hen en hebben een klein hondje waar ze volgens moeder meer van houden dan van hun eigen kleinzoon. De andere opa en oma wonen op het platteland en hebben een kersenboom die Felice heet en een gans die Alfonsina heet. Tonino is gek op opa en oma en op Felice en Alfonsina. Dan gaat zijn lievelingsoma dood. Tonino is vijf jaar en leert zo wat sterven betekent: een reis zonder vliegtuig en kinderen en ganzen kunnen niet mee. Hij begrijpt er allemaal niets van, maar opa Ottaviano troost hem: oma heeft hem gezegd dat ze Alfonsina in haar plaats heeft achtergelaten en dat ze verwacht dat ze voor haar zullen zorgen. Er gebeurt veel in dit boek: ook opa overlijdt en Tonino weet maar net het omkappen van Felice te voorkomen, maar Alfonsina leeft en krijgt een mannetjesgans als gezelschap. Een sfeervol boek voor kinderen vanaf 6 jaar.

Doodspraak. Ontmoetingen

Anton Dautzenberg en Eric-Jan van Gorkum
ISBN niet bekend € niet bekend

Twee journalisten uit Tilburg interviewden voor dit boek zestien bekende Nederlanders over de dood. Van Majoor Bosshardt tot Pierre Kartner, van Jomanda tot Hans Dorrestijn.

Lieve Hemel

René Diekstra
ISBN 9066573724 € 19,50

Over hulp bij rouwverwerking van kinderen en jongeren door opvoeders.

Het Tibetaanse Boek van Leven en Sterven

Sogyal Rinpoche
ISBN 90-215-8508-1

Karma is de schepper van alles, als een kunstenaar,
Karma is de choreograaf van zijn eigen dans.

In dit belangwekkende werk brengt Sogyal Rinpoche, een internationaal bekend meditatieleraar en spreker, de oude wijsheid van Tibet in verband met hedendaags onderzoek van de dood en het sterven en van de aard van het universum. Met een ongekende breedheid van opzet verheldert Het Tibetaanse Boek van Leven en Sterven de majestueuze visie op leven en dood die vervat ligt in het Tibetaanse Dodenboek. Sogyal Rinpoche beschrijft eenvoudige maar doeltreffende oefeningen uit de Tibetaanse traditie die iedereen, ongeacht zijn religie of achtergrond, kan doen om zijn leven te veranderen, zich voor te bereiden op de dood, of stervenden te helpen.

Geen ziel gaat verloren

Bernard Jakoby
ISBN 9020283553 uitg: Ankh-Hermes

Een troostrijk perspectief bij plotdeling overlijden en suïcide

Voor diegenen die in de spirituele aspecten van de dood geïnteresseerd zijn, zal 'Geen ziel gaat verloren' van Bernard Jakoby de moeite waard zijn om te lezen. Vooral zijn beschrijving van wat er met de ziel gebeurt na een plotseling overlijden en een suïcide, bieden een heel ander en troostrijk perspectief.

Een stoel in de hemel

Mariska Vos
ISBN 90-8543-006-2

Dit kleine prentenboek wil kinderen van 5 tot 9 jaar helpen bij verlies en rouw. Het bestaat uit zes korte verhalen over Bram, die zijn beste vriendje Boris mist. Het boek begint met de kerkdienst waarin afscheid genomen wordt van Boris .Na de begrafenis van Boris is Bram nog steeds verdrietig. Bij de leuke dingen die Bram doet, mist hij Boris . 's Avonds kan hij niet meer slapen. Het verdriet krijgt in de loop van de tijd een plek in Brams leven, maar het leven valt niet mee.Een stoel in de hemel biedt een kader voor het omgaan met het verlies van een geliefd persoon in het dagelijkse leven van een kind.

Schaduwpijn

Toby Litt
ISBN niet bekend

Eerlijke en ontroerende roman over het verlies van een kind.

Met een frisse start in hun nieuwe huis hebben Agatha en Paddy veel om naar uit te kijken. Maar als de aannemer is vertrokken en ze het huis betrekken, is hun huis op meerdere manieren veranderd. Een persoonlijke tragedie dreigt alles wat ze zorgvuldig hebben opgebouwd te vernietigen en het lijkt erop dat alleen een klein wonder hun relatie kan redden. Worstelend om het verlies van hun kind te accepteren dreigen zij tegelijkertijd elkaar en hun vriendenkring te verliezen.

En dan troosten wij elkaar

Mieke van Hooft en Floor van Rijn
ISBN 90-443-1275-8

Achttien gedichten over afscheid, verdriet, herinnering en troost .. Elk gedicht is gecombineerd met een kleurrijke mandala, een cirkelvormige intuïtieve tekening. Wanneer je niet weet wat te zeggen, bieden de kleuren en woorden in dit boekje steun en inspiratie.

En huilen doe je maar in de pauze

Ide Wolzak
ISBN 90 259 5496 0

Ide Wolzak beschrijft in dit boek hoe hij met zijn gezin na het plotselinge overlijden van hun zoon Wouter verder moest gaan en langzaam uit het diepe dal de weg omhoog wist te vinden. Hij schreef de verhalen in dit boek speciaal voor lotgenoten en de mensen om hen heen.

Je liet iets na

Margriet van der Meulen
ISBN 90 259 5479 0

De schrijfster verloor in 2000 haar man, en gaf in poëzie uitdrukking aan haar verdriet. Steeds weerspiegelen de gedichten een diep gevoelsleven dat lezers herkenningspunten en troost biedt.

Hemeltjelief

Nicholas Allan
ISBN: 90 6177 660 0 uitg: Zirkoon Amsterdam 1996

Over oude hond Bas die naar de hemel gaat. Maar hoe ziet die hemel er eigenlijk uit? "Trouwens, misschien ga je niet eens naar boven. Misschien ga je wel naar BENEDEN," zei Julia.

Drop

Sylvia van Ommen
ISBN: 90 5637 472 9 uitg: Lemniscaat 2002

"Zou er een hemel zijn? En is daar dan drop?"
Speelse, ontroerende, wat filosofische kinderboeken over een groot onderwerp.

Oneindige Liefde

Marleen Weusten
ISBN 90-806390-3-6, € 11,00
www.oneindigeliefde.nl

Over Liefde, die eeuwig is, die voorbij de beperkingen en begrenzingen van het aardse leven reikt ...

De liefde is

het onuitwisbare spoor,

dat door het leven getrokken wordt,

zichtbaar en onzichtbaar,

het eeuwige spoor ...

Oneindige liefde, die licht is ...

Eeuwig licht, dat liefde is ...

De bundel 'Oneindige Liefde' is samengesteld uit 'Een Weg van Liefde' en 'Een Getuigenis van Liefde' en bevat daarnaast nog niet eerder uitgegeven werk. Alle gedichten over levenseinde zijn opgenomen en overwegingen, die daar verder bij aansluiten. Het zijn toepasselijke teksten voor bij een overlijden, voor avondwaken en rouwverwerking.

Mijn Troostende Ik

Riet Fiddelaers - Jaspers
ISBN 9043508055 uitg: KOK Kampen

Kwetsbaarheid én kracht van rouwende jongeren

Dit boek is geschreven als publieksversie van het promotieonderzoek ' Verhalen van rouw'. Het geeft achtergrondinformatie en handreikingen voor ouders, docenten en hulpverleners, die te maken hebben met rouwende jongeren in de leeftijd van 12 tot 20 jaar.Riet Fiddelaers - Jaspers wil een goed leesbaar boek zonder vaktermen en al te veel verwijzingen. Dat is haar gelukt. Het is heel nabij rouwende jongeren geschreven. Zij komen veel aan het woord en dat maakt dat je je als lezer goed kan inleven in deze wereld van rouwende adolescenten. Wat mij (MM) in het boek het meest raakt, is dat de jongere niet wil opvallen binnen de groep. Ook niet als rouwende. Daardoor geeft hij / zij verkeerde signalen af die door ons volwassenen vaak verkeerd worden begrepen. Riet neemt je mee in hun belevingswereld en geeft je gereedschap in handen om in contact te blijven met de zich regelmatig eenzaam voelende jonge mens. Een boek voor een ieder die geïnteresseerd is in rouw in het algemeen en jongeren in het bijzonder.

Deze recentie is geschreven door Monique Mortier.

De kunst van het afscheid nemen, beelden van innerlijkheid

Claire van den Abbeele

Een kunstzinnig verslag van een stervensproces, weergegeven in beeld en woord. De rode draad door dit boek is liefde, die lijdende mensen helpt, troost en optilt. De liefde die de dood en alles wat dodelijk is overwint. Het boek is geschreven voor allen die willen stilstaan bij het mysterie van leven en dood, voor hen die nood hebben aan een herkenbaar teken op het moment dat de dood het diepste wezen raakt.

Helpen bij verlies en verdriet

Manu Keirse

Dit boek is een onmisbare gids voor al wie rouwende mensen en mensen met verdriet wil helpen. Het boek biedt vele bruikbare inzichten en is geïllustreerd met talrijke herkenbare voorbeelden uit het dagelijkse leven. Het biedt een antwoord op praktische vragen als: Wat moet u weten? Hoe kunt u helpen?

Verloren maar niet verdwenen

Sonja nijon & Yolant Vermeulen
ISBN 90-6305-081-x

Hoe gaat het leven verder voor een kind van wie een ouder jong sterft? De twaalf portretten in dit boek laten zien hoe dit verlies in verschillende fasen van het leven steeds opnieuw betekenis krijgt en dat de dood van een ouder niet het einde betekent van die relatie. Het is verrassend te ontdekken hoe later in het leven relaties, kinderen, werk, vriendschappen en levensgebeurtenissen telkens weer een nieuw licht kunnen werpen op de band met de verloren ouder.

Beyond, over de grens van leven en dood

Elleke van Kraalingen
ISBN 90-202-8215-8

Dit is een autobiografisch verhaal over de liefde tussen een jonge Nederlandse vrouw en haar Noorse vriend, die op een studiereis en vakantie op Jamaica tot een hoogtepunt komt. Op hun laatste avond, op weg naar het strand, wordt hij door een auto geschept en overlijdt voor haar ogen. Temidden van de chaos en de verschrikking neemt zij waar hoe zijn ziel zich uit zijn lichaam terugtrekt, en toekijkt. Hij blijft bij haar in die eerste, moeilijke nacht. En er ontstaat een bijzondere dialoog, waarin hij haar ervan overtuigt dat er een realiteit is die voorbij leven en dood gaat en dat hun relatie in deze realiteit blijft bestaan. Hoewel zij zich meer dan eens afvraagt wat realiteit is en wat verbeelding, accepteert ze wat er gebeurt als haar persoonlijke beleving.

Zonder moeder

Hope Edelman
ISBN 90-225-1875-2

Elke vrouw die haar moeder op te vroege ( of ook latere) leeftijd heeft verloren, zal zeggen dat haar leven sindsdien aanzienlijk is veranderd, dat dat verlies blijvend invloed heeft gehad op wie zij is en hoe zij zichzelf ziet. Dit boek analyseert de langdurige effecten die het wegvallen van de moeder heeft op het leven van meisjes en vrouwen: op hun gevoel van identiteit, op hun persoonlijkheid, bij het aangaan van relaties en bij allerlei andere keuzes die ze in hun verdere leven zullen moeten maken.

Schaduwkind

P.F. Thomése
ISBN 90-254-1728-0

Een vrouw die haar man begraaft, wordt weduwe genoemd, een man die zonder zijn vrouw achterblijft, weduwnaar. Een kind zonder ouders is een wees. Maar hoe heten vader en moeder van een gestorven kind? Dit boek is een ode aan een jonggestorven meisje.

Tranen in de stamppot

Dionne van Lent
ISBN niet bekend uitg: Lannoo

Dionne is moeder van drie dochters en nog geen veertig wanneer bij haar kanker geconstateerd wordt. Na behandeling gaat het een tijdlang goed tot na bijna vijf jaar de kanker terugkomt. Na diverse behandelingen besluit Dionne te kiezen boor kwaliteit van het leven en te stoppen met behandelingen. Ze schrijft gedichten en maakt aquarellen. Dit boek is de chronologische weergave van haar gevoelens na de onverwachte terugkeer van de ziekte. Het is een prachtig uitgevoerd boek, waarin woord en beeld elkaar perfect aanvullen.De pijn van het loslaten is zo voelbaar. Dionne sterft op 29 april 2001.

(tekst: door Riet Fiddelaers)

De kunst van het afscheid nemen

Arthur Samuels
ISBN 90 453 0245 4 NUR 749
€ 14,50

Een krachtige getuigenis van hoop en troost
'Rouw kan een maatstaf zijn voor hoe goed je hebt geleefd en hoe innig je hebt liefgehad'.

• het laat je zien hoe je van jezelf kunt houden gedurende de ondraaglijke pijn die het verlies van een geliefde veroorzaakt;
• het leert je om de essentie van het verlies tot een sterk onderdeel van je persoonlijkheid te maken;
• het stelt je in staat om te genieten van waardevolle momenten, momenten waarop je werkelijk leeft.

De kust van het afscheid nemen is een waardevol boek waar je de rest van je leven wat aan zult hebben: het stelt je in staat om een geliefde te laten gaan en 'makkelijker' uit het rouwproces te komen. Lees elke paragraaf rustig. Gun jezelf de tijd om te ervaren welke beteknis deze voor jou heeft. Doe de oefeningen keer op keer als je je verdrietig voelt: ze zullen je steeds makkelijker afgaan en de pijnlijke momenten zullen steeds minder lang duren. De pijn van het verlies zal tijdens de belangrijke momenten als verjaardagen en sterfdagen terugkeren. Maar ook geluiden, muziek, geuren, blikken en waarnemingen kunnen hetzelfde effect hebben. Al die momenten vormen een gelegenheid om de geleerde technieken in de praktijk te brengen; om het verleden te eren en te respecteren en in het heden versterkt verder te leven. Telkens als je dit boek te hand neemt, zul je iets nieuws over jezelf en je relaties te weten komen. Je zult ontdekken dat dit een levensbevestigende ervaring is, die je gedurende de jaren steeds dierbaarder zal worden.

Het licht van afscheid

Christine Longaker
ISBN 90 225 3850 8 NUR 749 € 15,00

Een leidraad voor emotionele en spirituele stervensbegeleiding

Christine Longaker biedt in Het licht van afscheid emotioneel en spiritueel inzicht bij de situaties die te maken hebben met het stervensproces. Puttend uit haar jarenlange ervaring bij het begeleiden van stervenden, in combinatie met de principes uit het Tibetaans boeddhisme schenkt zij de lezer een bijzonder waardevol en verhelderend perspectief op de dood en op het leven dat we leiden.

In de knop gebroken

Patrik Somers & Greet Raeynaekers
ISBN 90 209 5533 0 NUR 749 € 12,95

Als geboorte en dood samenvallen

Wanneer jonge kinderen sterven, heb je doorgaans nauwelijks woorden van troost. Dit boek staat vol getuigenissen en literaire teksten, die hulp bieden bij de verwerking van het verlies van een kindje, net voor, net na of tijdens de geboorte. Met handige literatuurlijst en praktische adressen.

Loden last

Bram Hulzebos & Bram Bakker
ISBN 90 254 1872 4 NUR 321 € 15,90 2004

Het taboe rond zelfmoord

Jaarlijks plegen in Nederland 1500 mensen, vaak op gruwelijke wijze, zelfmoord. Het is een belangrijk maatschappelijk probleem waar veel te weinig aandacht voor is. Zelfmoord is niet afgedaan met de begrafenis. Duizenden achterblijvers, zoals familie en vrienden worstelen met vragen waarop ze vaak in alle eenzaamheid een antwoord moeten vinden: waarom gebeurde het en - vooral - was het te voorkomen geweest? Bram Hulzebos en Bram Bakker intervieuwden familie en vrienden van zelfmoordenaars en reconstrueerden de omstandigheden waaronder mensen machteloos moeten toezien hoe het leven van een dierbare een treurige wending neemt. De verhalen zijn uiteenlopend, maar toch bevatten ze één duidelijke overeenkomst: alle achterblijvers voelden zich buitengesloten op het moment dat hun familielid of vriend in aanraking kwam met professionele hulpverlening. Hoe komt dat? Hulzebos en Bakker gingen op zoek naar antwoorden.

Jij bent gekomen om te blijven

Claire vanden Abbeele
ISBN niet bekend uitg: Lannoo Tielt 2003 € 16,95

Woorden en beelden van troost

In dit boek doet Claire vanden Abbeele gelukkig weer waar ze het sterkste in is: haar prachtige beelden combineren met prachtige woorden. Het blijft altijd ongelooflijk hoe de uitgever een dergelijk boek met mooie kleurafbeeldingen en een harde kaft kan uitbrengen voor deze prijs. Laat ik het Claire zelf laten zeggen: "Jij bent gekomen om te blijven / dit wil ik schilderen / dit wil ik schrijven / zomaar / iets moois en voor altijd / iets voor in de eeuwigheid". Een prachtig boek, vierkant van vorm, intens blauw van kleur; prachtig om te geven.

Wenen om het verloren ik

Arthur Polspoel
ISBN niet bekend uitg: Kok Kampen 2003 € 19,90

Over verlies en rouwen Het boek van Polspoel is al jaren een bestseller. Intussen was het toe aan zowel een inhoudelijke als uiterlijke update. Die is er inmiddels, de 9e druk. Op het moment dat ik deze recensie moet inleveren heb ik het boek net een dag binnen en nog niet gelezen. Wat meteen opvalt is dat de vormgeving vele malen aantrekkelijker is geworden. Ik zie ook dat Polspoel de kritiek op fasemodellen meegenomen heeft. Jammer is dat hij het woord 'rouwverwerking' gebruikt in plaats van verliesverwerking. De LSR pleit al jaren voor de term 'verliesverwerking' omdat rouw niet 'verwerkt' kan worden. Het suggereert dat het ooit over zou zijn. Voor veel mensen verandert de rouw wel van karakter, maar helemaal over is het pas bij het overlijden van deze rouwende mens. Maar ondanks dat blijft 'wenen om het verloren ik' een boek dat iedereen in huis moet hebben.

De dagen daarna

Elle van Lieshout met illustraties van An Candaele
ISBN 90 5637 590 3 NUR 272 uitg: Kok Kampen 2003 € 19,90

Een ingetogen monumentje voor een overleden moeder.

Mama is dood, maar Lis gelooft het niet helemaal. Mama is immers wel vaker weg - met papa op vakantie of naar het ziekenhuis - en altijd komt ze terug. Als ik nou voortaan iedere keer mijn spinazie opeet, denkt Lis, en al mijn speelgoed weggeef, wie weet is mama er dan ineens weer. Toch is er iets veranderd. Papa lacht zo raar, net of lachen pijn doet, en de ooms en tantes aaien allemaal over Lis' hoofd en zeggen 'Och kindje toch'. Lis heeft genoeg van al die grote mensen die zo vreemd doen. Gelukkig is opa er nog, die Lis heel hoog laat zwaaien met de schommel en samen met haar tussen de jassen aan de kapstok kruipt als Lis niemand wil zien. Door opa begint Lis te begrijpen dat mama nooit meer terugkomt. 'En met mijn moeder verdween de aarde onder mijn te kleine voeten', schreef Elle van Lieshout als motto bij haar boek. Dit prachtige, zonder opsmuk vertelde verhaal over het verlies van een ouder is voor iedereen wiens voeten te klein waren, voor iedereen wiens voeten te klein zijn.

Jong verlies

Riet Jaspers - Fiddelaers
ISBN 90-242-9434-7

Leren omgaan met de dood is een onderdeel van de opvoeding. Maar wanneer kinderen en jongeren van dichtbij met de dood geconfronteerd worden, gaan we vaak te gemakkelijk aan hen voorbij. Niet voor niets worden ze wel eens de 'vergeten rouwenden' genoemd. Riet Fiddelaers - Jaspers benadrukt dat we kinderen en jongeren juist bij de dood moeten betrekken en hun verdriet serieus te nemen hebben.

Hij was mijn vriend

Anneke Scholtens
ISBN niet bekend Leopold Amsterdam 2002 € 12,50

Bart ontvangt een rouwkaart en leest dat zijn vroegere vriend Abel dood is. Sinds hun jeugd hebben ze elkaar niet meer ontmoet. Ze waren elkaars beste vrienden, maar als Bart ontdekt dat Abel verliefd op hem is, houdt hij het contact af. Hij gaat nu de ouders van Abel, waaraan hij geen beste herinneringen heeft, weer bezoeken. De illusie wordt nog steeds in stand gehouden blijkt uit een foto van Abel met een meisje. Na de uitvaart ontmoet hij de huidige vriend van Abel en zo vult hij langzaam de lege plekken in zijn geheugen in. Een mooie jeugdroman, waarin homoseksualiteit misschien nog centrale staat dan de dood.

Mol en het babyvogeltje

Majorie Newman met illustraties van Patrick Benson
ISBN niet bekend Gottmer Haarlem 2002 € 12,50

Mol vindt een babyvogeltje en neemt het mee naar huis. Hij zorgt ervoor dat het niet doodgaat. Maar dan wil hij het vogeltje bij zich houden, in een kooi. Pas als zijn wijze opa hem een les leert, kan hij het vogeltje weer teruggeven aan de natuur. Een prentenboek over vasthouden en loslaten.